Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi — Azərbaycan
bəstəkarı, musiqişünas-alim, publisist, dramaturq, pedaqoq və ictimai xadim,
müasir Azərbaycan peşəkar musiqi sənətinin və milli operasının banisi Üzeyir
Hacıbəyovun Şuşada yerləşən ev-muzeyi.
Üzeyir Hacıbəyov 1948-ci il
noyabrın 23-də dünyasını dəyişdikdən sonra Azərbaycan SSRİ Nazirlər Soveti onun
adının əbədiləşdirilməsi haqqında 1949-cu il fevralın 16-ı tarixində qərar qəbul
etmişdi. Qərarın 4-cü bəndində deyilirdi:
“Azərbaycan SSRİ Mədəniyyət Nazirliyi yanında
İncəsənət işləri şöbəsinə tapşırılsın ki, Bakı şəhəri, Ketsxoveli küçəsi ev 67
ünvanında və Şuşa şəhərində Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi yaradılsın.”
Ev XIX əsrdə tikilib. Bu evdə 1959-cu
ildən etibarən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının, Azərbaycan Tarixi
Muzeyinin, Mədəniyyət Nazirliyinin və Musiqi Fondunun dəstəyi ilə Üzeyir Hacıbəyovun
ev-muzeyi fəaliyyətə başlayıb. İlk vaxtlar bu muzey 4 otaqdan ibarət olub.
Sonradan bəstəkarın 100 illik yubileyi ilə əlaqədar 1985-ci ildə muzey genişləndirilmiş,
bir hissəsi ikimərtəbəli, digər hissəsi isə birmərtəbəli olaraq memorial evə
çevrilmişdir. Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyində olan təşkilatlardan, o cümlədən,
Azərbaycan Tarixi Muzeyindən Üzeyir Hacıbəyova aid bir çox əşyalar muzeyə
verilib. 1978-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi təmir edilib və həyətində
bulaq komleksi istifadəyə verilib. Muzey 1983-cü ilədək iki, sonradan isə altı
nəfərlik ştat vahidi ilə – direktor, fond müdiri, elmi işçi, bərpaçı rəssam, nəzarətçi,
gözətçi ilə fəaliyyət göstərib.1985-ci ildə Üzeyir Hacıbəyovun 100 illik
yubileyi UNESCO tərəfindən geniş qeyd olunmuş, dünyanın bir çox ölkəsindən gəlmiş
qonaqlar Ü. Hacıbəyovun Şuşadakı ev-muzeyini ziyarət etmiş, burada böyük
yubiley tədbirləri keçirilmişdir. Muzey 1992-ci ilə kimi, Şuşanın Ermənistan
Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğalına kimi fəaliyyət göstərib. Daha sonra muzey
öz fəaliyyətini Üzeyir Hacıbəyovun Bakıdakı Ev Muzeyində davam etdirib.
Şuşa azad edildikdən sonra 2021-ci
ildə Üzeyir Hacıbəyovun ev muzeyinin bərpası ilə bağlı layihə təsdiq edilib.
Hazırda burada təmir bərpa işləri aparılır.
Muzeyin birinci otağında Üzeyir
Hacıbəyovun həyatının ilk illərinə aid qiymətli materaillar – tələbəlik illərinə
aid eksponatlar, habelə 1920-ci ilədək qohum və ailə üzvlərinin foto şəkilləri
sərgilənib. Muzeyin ekpozisiyasında bəstəkarın ilk yaradıcılığına aid zəngin əşyalar
– ilk əsərlərinin əlyazmaları qoyulub. İkinci, üçüncü və dördüncü otaqda bəstəkarın
sovet dövrünə aid olan fəaliyyətini əhatə edən ekponatalar sərgilənib. İkinci
otaqda həmçinin bəstəkarın heykəli də qoyulmuşdu.
Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin
işğalınadək muzeyin 1700-ə yaxın eksponatı olub. İşğal zamanı isə Üzeyir Hacıbəyova
aid edilən yalnız 136 şəxsi əşya hazırda Bakıda fəaliyyət göstərən ev muzeyinə
gətirilib. Min altı yüzə yaxın eksponat isə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən
məhv edilib.
